Portret Sarmaty odnaleźć można w „Pamiętnikach” Jana Chryzostoma Paska. Można je podzielić na 2 części: pierwsza dotyczy służby wojskowej, druga małżeństwa i życia ziemiańskiego. Pasek koloryzował swoją biografię, często puszczał wodzę fantazji. Dostrzega się w jego zachowaniu wszystkie sarmackie wady. Nie był wykształcony, często odwoływał się do wróżb, przesądów i zabobonów. Nadużywał także alkoholu.
Brał udział w wojnie nie jako patriota, lecz w celu zyskania łupów. Mimo, że przykładnie uczęszczał do kościoła, chodził na pielgrzymki do Częstochowy, nosił obrazek Najświętszej Panny, spowiadał się, przestrzegał postów- jego czyny były często skandaliczne i godne potępienia. Chłopa, który mu podpadł pobił, założył mu powróz na szyję i przywiązał do konia. Następnie wywiózł do miast , gdzie wrzucił do lochu bez chleba i wody na tydzień. W równie haniebny i barbarzyński sposób zachowywał się wobec obcych osób, czy sąsiadów, którzy w pewien sposób mu się narazili. Nie jest to postawa godna naśladowania.
Copyright @ 2010 Wróżby i magia